logo

Adana’da Neden Toplu Taşıma Ucuzlamaz?

Çukurova Üniversitesi (ÇÜ) İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. İsmail Güneş, Posta Gazetesi’nin  GAP ekine 15 Eylül 2014 tarihinde “Adana’da Toplu Taşıma Ucuzlamaz” başlıklı bir yazı kaleme aldı. Güneş ucuzlama olmayacağının gerekçelerini bakın nasıl sıraladı:

Adana Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME), Toplu taşıma ücretlerine yüzde 25 ile 35.7 arasında değişen zamlar yaparak yeni bir tartışmayı başlattı. Dolmuş ücretlerinde sivil 2.25, 1.85 liraya, özel halk otobüslerinde sivil 2 liraya, 1.65 liraya, belediye otobüslerinde sivil 1.90 liraya, öğrenci 1.50 liraya çıktı. Garip bir şekilde metroya biniş ücretleri de belediye otobüsleriyle eşitlendi. İstanbul’da İETT Otobüsü, Otobüs AŞ ve Özel Halk Otobüslerinde UKOME’nin Mayıs 2013 kararı gereğince Tam 2.15 Öğrenci 1.10 lira olduğu düşünülürse Adana zammının ne kadar büyük ve ekonomik ve sosyal gerçekten uzak olduğu anlaşılır. Meslek odalarının sadece benzin zammını ileri sürmesi doğru bir gerekçe değildir. Meslek odası temsilcileri son 3 zamda aynı gerekçeleri kullanmışlar. Gazete arşivlerine bakınca neredeyse kelime kelime aynı sözlerle zam talep ettiklerini gördüm. Her seferinde benzin fiyatı öne sürülmüş, Adana ucuz hizmet sunuyor denmiş ki öyle bir rakam söz konusu değildir tam aksine Adana toplu taşımada pahalı illerimiz kategorisindedir.  Bir yanda hizmeti arz edenler varken diğer yandan talep edenlerinde alım gücü dikkate alınmalıdır. Yaklaşık yüzde on enflasyonda geliri yüzde dört artan bir memur, işçi reel olarak gelir kaybına uğrarken ulaşım fiyatındaki artış oranı çok yüksektir.  Toplu taşıma ücretlendirme sistemi ekonomik bir maliyet analizi gerektirir. Toplu taşıma hizmeti özel bir mal veya hizmet değildir. Kamusal niteliği vardır. Bu nedenle fiyatlamada kamusal fiyat uygulanır. Özel taşıma yapan halk otobüsleri ve dolmuşlarda kamusal taşımanın parçasıdır ve bu yetkiyi kamu otoritesi adına yaparlar dolayısıyla onlarda kamusal fiyatlamadan muaf değillerdir.

Öncelikle Bu fiyat artışı ile belediye otobüs işletmesinin zararının 7-8 milyon düzeyine çekileceği ifade edilmektedir. Bakınız bu büyüklüğü anlamak için bir örnek vereyim. Altın koza için 5 milyon’dan fazla bütçe yapılırken milyonlarca kişiyi üstelik her gün ilgilendiren bir konuda yapılan 30 milyonluk bir zarar aslında ekonomik açıdan zarar değil sosyal fiyatlamadır. Bunun kitleler üzerinde yarattığı fayda çok daha fazladır. O nedenle öncelikle kamu taşımacılığı özel sektör mantığı ile değerlendirmek doğru değildir.

Toplu taşıma bir sistemdir ve sistemin toplam maliyetini düşüren veya azaltan etmenler vardır. İdeal bir toplu taşıma raylı sistemlere dayanır ve karasal taşımada otobüsler tamamlayıcı unsurlardır. Aynı şekilde şehrin yapısı deniz taşımacılığına uygunsa tamamlayıcı olarak kullanılır.   Adana Toplu taşıma sistemi, planı olmayan bir şehirdir. Bunu oluşturmaya çalışmaktadır. Bu sistemsizlik nedeniyle Adana’da toplu taşıma hizmetleri hiçbir zaman ucuza sunulamaz. Neden sunulamayacağını açıklamaya çalışacağım. Bu nedenlerden birincisi şehri saran bir ray sistemi olmamasıdır. Şehrin bir örümcek ağı gibi raylar ile örülmesi fiyatları ve maliyetleri düşürecek en temel etmendir. Otobüs, midibüs ve minibüs gibi kara araçları yardımcı taşıma araçlarıdır. Bunlar arasındaki tercihlerde küçük araçlar nedeniyle doğru olmayan sistemler tercih edilmiştir. Adana’da Toplu taşıma aracı olarak kabul edemeyeceğimiz küçük taşıma kapasitesine sahip olan araçlar taşıma sisteminin ağırlığını üstlenmiştir. Bu araçlar şehir trafiğinde karmaşa yaratma, çevre kirletme, düşük kaliteli hizmet sunmaktadır. Bu kadar çok sayıda küçük kapasiteli araç toplu taşıma görevini üstlenirse sistem değil sistemsizlik ortaya çıkar. Çevre kirliliği, küresel ısınma, trafik kazalarının yarattığı maddi ve manevi zararlar, kentsel dokunun zarar görmesi gibi olgular daha fazla ön plana çıkar. Yani faydaları kadar zararları da olur.

İkinci olarak tüm toplu taşıma sistemleri insanı temel alır. Adana’da toplu taşıma sistemleri insanları değil araçların hareketliliği üzerine kurulmuştur. Mevcut sistem bu nedenle çağdaş ve insanlar açısından konforlu değildir. Bu sistem ekonomik değildir. Toplam maliyeti çok yüksektir. Sistem kendi arasında bütünleşmiş değildir. Zaman kayıpları çok fazladır.  Adana Toplu taşıma sistemi idealde olması gerektiği gibi trafik sıkışıklığını önleyen, verimlilik sağlayan bir sistem olmayıp tam tersine bu konularda topluma yükler getirmektedir. Minibüs sistemlerinde yolcu bindirme ve indirmede bir disiplin kurulamadığı için kent içi trafiğin akışı aksamakta, zaman tarifesinde keyfilik söz konusu olmakta, çıkar çatışması nedeniyle işletmeciliğinde rasyonel ve kaliteli bir işletme modeli geliştirilememektedir.

Bir taşıma sisteminde kaza olasılığı ulaşım türünde kullanılan taşıt kapasiteleri ile ters orantılıdır. Ulaşım sistemleri, kaza olasılığına göre sıralandığında, metro ve hafif raylı sistem en başta gelmekte, bunları, otobüs ve minibüs izlemektedir. Eğer sistemde küçük araçlar ağırlıktaysa hem kaza olasılığı yükselmekte, hem trafik sorunu yaşanmakta, hem de vatandaş ve toplum açısından en pahalı taşımacılık gerçekleşmektedir.

Sonuç olarak toplu taşımacılık günümüz dünyasında başlı başına ekonomik, matematik, optimizasyon hesaplarına dayanan çok özel bir alandır. Bu alanda sistemi olmayan kentlerin ucuz, kaliteli hizmet sunma şansı yoktur. Adana’nın toplu taşıma sistemi bugünkü yapısıyla yüksek fiyata, düşük kalitede hizmet sunmak dışında bir sonuç doğurmaz.  O nedenle günü kurtaran zamlar, belki birkaç gün sonra unutulur ama gerçek şu ki sistemsizlik bumerang gibidir. Sonra tekrar tekrar size döner. Her taşıma toplu taşıma değildir. Toplu taşımayı sistematik ve kurallarına göre yapmazsanız ucuza sunma şansınız yoktur.

 

Share
700 Kez Görüntülendi.

Yeni Yorumlar Kapalı.

türk porno porno izle adult forum bayan escort istanbul escort escort bayan porno indir porno şişli escort ataşehir escort


Parse error: syntax error, unexpected '<' in /home/adanahab/public_html/wp-content/themes/HaberMatikV3/footer.php on line 86